Devrim Mümkün mü?

Devrim Mümkün müToplum yok oluyor dediğimizde çare olarak devrim gibi köklü değişiklikler önerilmektedir. Böyle değişikliklerin günümüz toplumunu hazırlayan devrimlere benzemesi endişe vericidir. Devrim insanlığın sorunlarına bir çözüm olarak gündeme gelmektedir. Kısa zamanda yaşanacak köklü değişimler ile kurtulabileceğimiz savunulmaktadır. Ne var ki devrimler iktidar aracı olmaktan ileri gitmemektedir. Bütün devrimler insanlık açısından başarısız olmuştur. Kısa zamanda emrivaki türündeki yapılanmalar toplumun geneline ulaşmamaktadır. Hep birlikte değil, bir zümreye devrim yapılmaktadır. Tarihteki birçok devrimin sonucunda hayat değil ölüm ürettik.

Fransız Devrimi ilk akla gelen devrimlerdendir. Baskıcı bir kralın yerine baskıcı bir meclisin gelmesini sağlamıştır. Milliyet denen varsayımı kuvvetlendirmiştir ki milliyet adına işlenen cinayetler din adına işlenenleri geçmiştir. Halk devrimi diye yapılan Fransız Devrimi tarihin en büyük tiranlarından birini yaratmıştır. Napolyon daha sonra cumhuriyet tarafından imparator yapılmıştır. Bu devrim birçok siyasi devrimden bir tanesidir. İnsanın siyasi oyunlarına rastgele bir örnektir. İktidar mücadelelerinden daha büyük devrimler mevcuttur.

Tarihte iki büyük devrimin başarılı olduğu ileri sürülür. On bin yıl önce yapılan Tarım Devrimi ile iki yüz yıl önce yapılan Endüstri Devrimi başarılı sayılır. Tarıma ve endüstriye uyum sağladığımız savunulmaktadır. Bununla birlikte devrimin amacı gözden kaçırılmaktadır. İyi bir hayat için yapılan devrimler iyi olana yol açmamıştır. En faydalı devrim denebilecek Tarım Devrimi bile yarım kalmıştır. Burada tarım ürünleri tüketmemize değil, devrimin getirdiği olanakların ne için kullanıldığına dikkat edelim. Aynen endüstri gibi, gözden kaçırdığımız şeyler var.

Bitkilerden gıda elde etmeyi biliyoruz, ancak hala et yiyoruz. İhtiyaçlarımızı tamamen bitkilerden karşılayabilecek durumdayız, ama hayvanların öldürülmesini talep ediyoruz. Aslında sorun et yemek değil. Devrimdeki garip durum da burada ortaya çıkıyor. Hayvanları biz öldürmüyoruz. Devrim yapıp evlerimize çekildik ve başkasının bizim için vahşi av yaşamını sürdürmesini bekliyoruz. Çoğumuz bir hayvana kıyamayacak kadar yufka yürekliyiz. Canını acıtmayı bile düşünmeyeceğimiz canlıları afiyetle yemekte de tereddüt etmiyoruz. Buradaki yabancılaşmanın sınırlarını düşünelim. Tarım toplumunda yaşıyoruz, gelişmiş olduğumuzu iddia ediyoruz, ama başkasının bizim yerimize öldürmesi şartıyla vahşi tüketimi teşvik ediyoruz. Şehir hayatındaki nazik insanlar olarak öldüremiyoruz. Başkasının öldürmesi için para veriyoruz. Bunun hayvanla sınırlı kalmayacağını da düşünemiyoruz. Bu tüketim ve yabancılaşmanın nerelere varabileceğini bir düşünelim.

Tarım Devrimi’ni yapmış sayılsak da, henüz devirememiş oluyoruz. Çevreci bir tüketimi yalnızca hayvan sevgisine de bağlamamak gerekiyor. Et yemek bir suç değildir, ancak tüketim anlayışı buradaki kilit noktadır. Öncelikle ekonomik ve biyolojik nedenlerle et tüketimini azaltmak gerekiyor. Et üretimi küresel ısınmanın %20’sine neden oluyor. Hayvanlar ve onları tüketmek için emek veren insanlar sera gazlarını artırıyor. Gıda değerleri açısından eşit bir bitkinin üretilmesi hem çevresel hem de ekonomik açıdan daha faydalıdır. Saklama koşulları ve uzun ömrü nedeniyle bitkisel tüketimi tercih etmek dünyanın geleceği açısından olumludur. Belki de vejeteryan ve vegan beslenme buna bir tepki olarak ortaya çıkmıştır. Dünyayı kurtarmanın bir yolu olarak insanların tepkisidir.

Devrim Mümkün müDiğer başarılı devrimimiz, Endüstri Devrimi de yarım kalmıştır. Endüstri İngiltere başta olmak üzere Batı Avrupa devletlerinde ortaya çıkmıştır. Endüstri, yani sanayi, için temel motif insan harici bir enerji kullanmaktır. Hammaddeyi makine işleyecek, ancak gerekli güç insan kasından değil farklı bir enerji türünden elde edilecektir. Başlangıçta akarsular ve kömürün yakılması ile gerekli hareket enerjisi elde edilmiş, giderek enerji çeşitleri artırılmıştır.

Endüstri devriminin nedenleri dikkat çekicidir. İkincil enerjilerin kullanılması fikri insanlara zahmet olmamak için değil, başka insanların işini ele geçirmek içindir. Avrupa başta tekstil ürünleri olmak üzere birçok malı Hindistan gibi Asya ülkelerinden ithal ediyordu. Asya’da işçilik çok daha ucuz olduğundan ürünler daha ucuza geliyordu. Özellikle popüler ticaret ürünleri olan ipekli kumaşlar ve kaliteli dokuma ürünleri işçiliğe ihtiyaç duyuyordu. Enerjiyi kullanarak buhar üreten ve buharı da hareket için kullanan Avrupalılar Asya işçilerinden daha ucuz bir iş gücü bulmaya çalışmışlardı. Endüstri Avrupa’nın işçisiydi. İlk olarak da tekstil sanayisinde kullanıldı. Gerekli olan için değil tüketim için yapılmıştı. Güzel kumaşlar için, tüketicinin talebini karşılamak ve satış yapabilmek için devrim adı altında farklı enerji gündeme geldi.

İki devrimden de tüketmeyi bilmediğimizi anlayabiliriz. İlkinde neyi tüketeceğimiz sorun iken sonrakinde ne kadar tüketeceğimiz sorun olmuştur. İki devrimin de toplumu yok eden tüketim alışkanlığımızın temellerinde yer aldığını söyleyebiliriz. Bedensel enerjiyi aldığımız gıdanın türünü değiştirdiğimiz tarım; ve gıda enerjisini doğal kaynaklarla değiştirdiğimiz endüstri benzer amaçlara sahiptir. Tarım nispeten masumdur, yiyecek bir şey yokken yapılmıştır. Endüstri ise satış için yapılan ve yalnızca tüketen bir anlayışın ürünüdür.

Şimdi Dijital Devrim gündemdedir. Burada enerjinin tamamen bize yabancılaştığı ve ekranlarda yaşadığımız döneme giriyoruz. Tarım ile enerjiyi bitkilerden sürekli biçimde almaya başladık. Her zaman başaramadık, ama genelde iyi bir değişiklikti. Endüstri ile bitki ve insan sürecini çoğunlukla fosil yakıtlar ile değiştirdik. Tarım hayati bir kurtuluş sağlamıştı, endüstri de hayatı yok etti. Şimdi Dijital Devrim ile yalnızca yok oluşa gözlerimizi kapatıyoruz. Sorunlarımız muazzam ölçüde arttı, ama ekran başında bunu unutabiliyoruz. İstediğimiz gibi yarattığımız sanal dünyamızda hayatın sona ereceği gerçeğini görmezden geliyoruz. Sonuçta gittikçe yabancılaşıyor ve bizden olmayan devrimlere yol açabiliyoruz. Bu büyük devrimlerin içinde siyasi devrimlerin de yalnızca görüntüde devrim olmasını sağlıyoruz.

2 Yorum

  1. Can 7 Ekim 2015

Yorum Yapın