Tatlı Dil Yılanı Deliğinden Çıkarır

tatlı dil yılanı deliğinden çıkarırİnsanlar “dil” dediğimiz semboller düzeneği ile iletişim kurar. Bu semboller ortak imgelere dayanır. Bir sözcüğün anlamı dili konuşanların yaşantıları ile şekillenir. Ortaklık ürünüdür. Kelimeler anlamlarını toplum hayatından alır. Toplumun düşüncesi, hayalleri, kuralları, öğütleri dilde gizlidir. Sözcüklerle beraber, tümceler de vardır. Toplum dil aracını kullanarak kendini ifade etmiştir. Atasözleri ve deyimler bunlara örnektir. Dili ile yaşayan toplumun, dilsel öğütleridir. Dilin ve toplumun köklerinden, bugüne, yani dallara bilgi aktarırlar.

Toplum dilin önemine dair bir atasözünü bugüne aktarmıştır. Atalarımız  “Tatlı dil yılanı deliğinden çıkarır” demiştir. Güzel konuşmanın önemini vurgulamıştır. Güzel konuşmadan kasıt, dilsel olanaklardan olabildiğince faydalanmak ve insanların hoşuna giden bir üslup edinmektir. Tatlı dil nitelendirmesi, hoşa gidecek bir iletişim tarzını ifade eder. Güzel konuşmanın yılanı bile deliğinden çıkarması, yılanın insana düşman olan doğasına atıf yapar. Yılan, tarih boyunca insanın en çok şikayetçi olduğu ve mücadele etmek zorunda kaldığı canlılardandır. Önlem alınamayan, sakıncalı bir hayvandır. Hem her yere girebilen esnek yapısı, hem de küçük bir ısırıkta ölümcül yaralar açabilmesi nedeniyle hep korkulmuştur. Onun gönüllü olarak deliğinden çıkarılması çok büyük bir başarı sayılmaktadır.

tatlı dil yılanı deliğinden çıkarırYılanın saldırmasını engellemek mümkün değilken, gönüllü olarak yuvasından çıkması nasıl mümkün olur? Atalarımız bunu tatlı söz ile çözmüştür. Tabi ki, yılan insan dilini anlamaz. Ancak güzel konuşmanın önemini vurgulamak için uygun bir benzetmedir. İnsanlarla ilişkimizde en önemli unsur olan dile dikkat çeker. İnsanlarla anlaşabilmek, onlarla iletişim kurmak isteklerimizin gerçekleşmesinde birinci koşuldur. Tekdüze bir anlatım insanlarca anlaşılmayabilir. Tatlı dilli olmak, insanların anlayacağı şekilde davranmak, işlerin görülmesinde en etkili yoldur. İnsanlarla anlaşabilmek için öncelikle, aracımız olan dile dikkat etmek gerekir. Bunun dikkatli ve anlaşılır kullanımı yılanı bile deliğinden çıkaracaktır. Çünkü kendi anlamlarımızı ve isteklerimizi dayatmamış, ortak bir paydada, anlaşmada buluşmuşuzdur.

En başta da belirttiğimiz gibi, dil toplumun ortak ürünüdür. Herkes hoşgörü ve anlayışla birbirine güzel biçimde konuşmalıdır. Değişik kullanımlar, farklılıklar olabileceği unutulmamalıdır. Bu bizim temel özelliklerimizdendir. İletişimde anlaşmazlıklar olabilir. Sonuçta sembolik bir yapı mevcuttur. Sözcükler farklı anlaşılabilir. Bunun için hoşgörülü biçimde anlamaya ve anlatmaya çalışmak gerekir. Tatlı dil olarak kast edilen güzel konuşma biçimi, insanlara kendini anlatabilmesine vurgu yapar. Herkes aynı biçimde konuşmaz, anlamaz. Tatlı dilli olmak herkesin anlayabileceği, anlaşılır bir iletişim kurmak demektir.

tatlı dil yılanı deliğinden çıkarırBu atasözü de bize felsefi bir sorunu, “dil sorunu“nu hatırlatır. Bunu bütün yazılarımızda işliyorduk. Bir kere de halkbilimsel olarak irdeledik. Binlerce yıldır filozofların aradığı anlamı, halk kültürünün sadeliğinde görmekteyiz. Bu söz birçok türev ile benzere sahiptir. Mesela Tatarlarda birçok benzer söz bulunur: “Yahşı til yılannı oyadan çıgarır, yaman til ademni imannan çıgarır”(Tatlı dil yılanı yuvasından, kötü dil adamı imandan çıkarır) Tatlı til iyesine bal aşatır, tatsızı tayak aşatır”(Tatlı dil sahibine bal yedirir, tatsızı dayak yedirir), “”Yahşı süz öysaldıra, yaman süz öy tuzdıra”(Yahşı söz ev kurdurur, yaman söz ev yıktırır), “Yahşı süz taşirite, yaman süz baş çirite”(Yahşı söz taş eritir, yaman söz baş çürütür)

İngilizce karşılığı: “you can catch more flies with honey than with vinegar”: Yani Bal ile zeytinyağından daha çok sinek avlarsın.  Tanzanya- Afrika’da birebir benzeri mevcuttur. Haya dilinde “Akalimi Karungi kalaza empisi aha rwigi”,  İngilizce karşılığı: “Sweet words lure the snake out of its cave”(Tatlı söz yılanı yuvasından çıkarır) olarak verilmiştir. Birçok dilde benzer sözlere rastlamaktayız. Dilin önemine dair bu çabaları hem felsefe tarihinde, hem de halk kültüründe görmek mümkündür. Bak: dmy.info/dil-nedir-tanimi

Kaynakça

Yorum Yapın